Konwersja długu na kapitały spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (CIT).
- <p>Data sporządzenia: 1 marca 2023 r.<br /> </p> <p><strong>Pytanie</strong>:<br /> Pytanie dotyczy konsekwencji w podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) konwersji długu na kapitał zakładowy. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (spółka A) posiada niespłaconą pożyczkę wobec swojej spółki dominującej (spółki B). Spółka dominująca wniesie kwotę niespłaconej pożyczki tytułem podwyższenia kapitałów w spółce zależnej, w zamian za udziały spółki zależnej. <br /> Obie spółki mają siedzibę w Polsce.<br /> </p> <p><strong>Odpowiedź</strong>:</p> <ol> <li>W praktyce istnieją dwa możliwe sposoby przeprowadzenia konwersji długu na kapitał spółki. Pierwszy sposób polega na wniesieniu aportu w postaci wierzytelności, co powoduje, że dochodzi do konfuzji po stronie spółki do której wkład jest wnoszony; spółka staje się wówczas jednocześnie wierzycielem i dłużnikiem danej wierzytelności. Prowadzi to do wygaśnięcia jej zobowiązania z mocy prawa. Drugi sposób polega na wniesieniu wkładu pieniężnego do spółki i późniejszym umownym potrąceniu wzajemnych zobowiązań, czyli długu wspólnika (z tytułu wkładu pieniężnego) z jego wierzytelnością wobec spółki (z tytułu pożyczki).</li> <li>Pomimo tego, że wspomniane powyżej dwa sposoby konwersji wierzytelności na kapitał zakładowy różnią się od siebie na gruncie kodeksu spółek handlowych (pierwszy oparty jest na wkładzie niepieniężnym, a drugi na wkładzie pieniężnym), konsekwencje podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) dla spółki, w której kapitał jest podwyższany, są takie same niezależnie od tego, czy wkład ma formę pieniężną, czy niepieniężną.</li> <li>W spółce, w której kapitał jest podwyższany, przychód otrzymany na utworzenie lub podwyższenie kapitału zakładowego nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu (zob. art. 12 ust. 4 pkt 4 Ustawy o CIT). W związku z tym spółka, w której kapitał zakładowy jest podwyższany w wyniku wniesienia aportu lub wkładu pieniężnego, nie uzyskuje przychodu podlegającego opodatkowaniu CIT. Dodatkowo, do przychodów podlegających opodatkowaniu nie zalicza się również kwot otrzymanych przez tę spółkę z tytułu tzw. agio, czyli z tytułu nadwyżki ponad wartość nominalną udziałów (akcji), otrzymanych przy ich wydaniu i przekazanych na kapitał zapasowy (zob. art. 12 ust. 4 pkt 11 ustawy o CIT).</li> <li>Organy podatkowe mogą kwestionować neutralność podatkową konwersji długu na kapitały spółki, jeżeli wartość nominalna akcji wyemitowanych w wyniku konwersji długu na kapitał jest niższa niż wartość nominalna pożyczki. Wynika to z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2022 r. sygn. akt. II FSK 537/20, w którym sąd stanął na stanowisku, że różnica pomiędzy wartością nominalną pożyczki a wartością udziałów może zostać uznana za przychód podlegający opodatkowaniu na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) Ustawy o CIT. Istotne jest to, że NSA wydał wyrok w sprawie, w której "sytuacja wyjściowa" polegała na tym, że wierzycielowi przysługiwała wobec Spółki wierzytelność pieniężna w określonej wysokości (wartość nominalna wierzytelności) wraz z odsetkami, przy czym, ze względu na brak możliwości spłacenia pożyczki przez spółkę, wierzyciel wniósł do niej wkład niepieniężny w postaci wierzytelności wycenionej na poziomie rynkowym, który był niższy od wartości nominalnej wierzytelności (i bez odsetek). W zamian za to wierzyciel objął udziały w Spółce w wysokości odpowiadającej wartości rynkowej wierzytelności, niższej niż jej wartość nominalna. NSA uznał, że w efekcie, na skutek dokonanych czynności prawnych, spółka nie była zobowiązana do świadczenia na rzecz wierzyciela pierwotnego świadczenia, tj. spłaty wierzytelności wysokości nominalnej wraz z odsetkami. Z kolei, gdyby nie zostały podjęte żadne czynności, to spółka byłaby prawnie zobowiązana do spłaty swojego zobowiązania z tytułu pożyczki, w wysokości odpowiadającej nominalnej wartości wierzytelności wraz z należnymi odsetkami. W ocenie sądu, spółka, oferując do objęcia swoje udziały o wielkości odpowiadającej wartości rynkowej wierzytelności, w pozostałej części osiągnęła korzyść finansową, w postaci różnicy pomiędzy kwotą zobowiązania (w wysokości nominalnej), którą zobowiązana byłaby spłacić, gdyby nie przeprowadzono konwersji, a wysokością swoistego rodzaju ekwiwalentu za wniesioną wierzytelność, w postaci zaoferowanych przez nią wierzycielowi udziałów o określonej wartości nominalnej.</li> <li>Z powołanego wyroku wynika, że ryzyko braku neutralności konwersji długu na kapitał występuje wówczas, jeśli zarówno wartość rynkowa, emisyjna, jak i nominalna udziałów jest niższa niż wartość nominalna wierzytelności. Takie ryzyko nie powinno dotyczyć scenariuszy, w których wartość nominalna udziałów jest co prawda niższa od wartości nominalnej pożyczki, ale pozostała część „ceny” udziałów jest alokowana do premii emisyjnej (agio).</li> <li>Z punktu widzenia wspólnika, tj. dotychczasowego wierzyciela spółki wnoszącego do niej wkład, konwersja wierzytelności na kapitał (niezależnie od sposobu jej przeprowadzenia) oznacza, w myśl jednolitego już orzecznictwa, zamianę wierzytelności na inne prawo majątkowe i nie jest z punktu widzenia podatkowego wniesieniem wkładu w formie pieniężnej (co oznaczałoby brak przychodu podatkowego z tego tytułu po stronie podmiotu, który udzielił pożyczki). Przychód podlegający opodatkowaniu powinien zostać rozpoznany w wysokości wartości rynkowej takiego wkładu (zob. art. 12 ust. 1 pkt 7 Ustawy o CIT). Jednocześnie, zgodnie z art. 15 ust. 1j pkt 2a Ustawy o CIT, w przypadku aportu w postaci wierzytelności własnej wynikającej z pożyczki, koszty uzyskania przychodów mogą być rozpoznane w wartości odpowiadającej kwocie pożyczki, która została przekazana na rachunek płatniczy spółki będącej pożyczkobiorcą. Koszty uzyskania przychodów nie mogą być wyższe niż wartość wkładu w postaci pożyczki, ustalona zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 7 Ustawy o CIT. </li> <li>W oparciu o powyższe przepisy, w przypadku aportu, przychód do opodatkowania i koszty uzyskania przychodu są równe, co oznacza neutralność podatkową zarówno dla spółki, jak i wspólnika. Należy jednak mieć na uwadze, że kwota pożyczki może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów, wyłącznie jeżeli została przekazana na rachunek płatniczy pożyczkobiorcy, to jest spółki, w której podwyższany jest kapitał zakładowy.<br /> </li> </ol>
Interpretacje (0)